Kuzey Buz Denizi’nde sular ısınıyor
MAHMUT ŞENOL / AÇIK GAZETE, ABD- Kuzey Buz Denizi’nde hak iddia eden Kanada, Rusya Federasyonu, ABD ve Danimarka arasında birkaç yıldan beri süren diplomatik temaslar çıkmaza girdi.
09-09-2010, Perşembe
Rusya’nın bölgede askerî uçuşlar yapması ise durumu rahatsızlık verici düzeye çıkardı.
ABD Jeolojik Araştırmalar Dairesi tarafından yapılan 10 yıl öncesine ait bir araştırmaya bakılırsa, Kuzey Buz Denizi’nde, henüz dünyanın elde edilmemiş petrol, doğal gaz kaynaklarının yüzde 22’si bulunmaktaydı. Jeoloji Araştırmalar Dairesi, yine dünyanın işlenmemiş her türden mineral, maden ve doğal kaynaklarının ortalama yüzde 37’sini bu bölgenin deniz altında ve karalarında saptamıştı.
Bu nedenle, Kuzey Buz Denizi’nde “Kuzey Geçişi” olarak adlandırılan yaklaşık 4 bin kilometrelik sınıra sahip Kanada, bölgede hem askerî, hem diplomatik, hem de ekonomik gücünü artırmaya çalışıyor.
Bu amaçla, geçtiğimiz hafta Kanada hükümeti bir dizi önlem aldı. Kanada Başbakanı Stephen Harper da geçtiğimiz günlerde bölgeye sıradışı ve beklenmeyen bir gezi yaptı. Başbakan Harper’a Kanada Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri’nden oluşan bir büyük askerî birlik eşlik etti. Öte yandan, Kanada askerlerinin bölgede bu yoğunlukta görülmesinin, yine bir kaç aydır Rusya Federasyonu’nun bölgede izin alınmamış uçuşlar yapmasına bağlandığı da öğrenildi.
Ancak, Rusya Federasyonu’nun Kanada Büyükelçisi Boris Burmistrov tarafından yapılan açıklamaya bakılrsa, Rus uçakları Kuzey Buz Denizi’nin Kanada’ya ait kıyılarında rastlantıyla bulunmuş olmalıydı. Ayrıca Büyükelçi Burmistrov bu uçuşları eğitim amaçlı olarak niteledi.
Kanada’nın bölgede ayrıca 36 binden fazla irili ufaklı adası bulunuyor. Adaların üzerinde yaşayan olmamakla birlikte, ilerde bölgeye sahip olacak bir devlet tarafından işletime açılacağı varsayımları yapılıyor. Bütün bu gelişmelerin bölgede süper güçler arasında bir askerî çatışma ihtimalinin varlığını gösterdiği de iddialar arasına girdi.
Öte yandan Kuzey Buz Denizi’nde Kanada’nın doğal müttefiki, kardeş ülke ve komşusu ABD arasında çekişmeler de sürüyor. Kanada’nın Alaska sınırı seviyesinde deniz kıta-sahanlığı üzerinde Amerika’yla süren anlaşmazlığı henüz giderilemedi.
Benzer biçimde, Kanada, Danimarka devletiyle Grönland toprağına yakın Hans adalarında sınır gerginliği yaşıyor ve bu anlamda iki ülke arasında diplomasi devam ediyor.
Kuzey Buz Denizi’nin önümüzdeki yıllarda çekişen tarafların arasında en büyük karta sahip Kanada’nın ağırlığını koyarak bir yeni “dünya devleti” olmak yolunda adım atacağı, siyaset bilimcileri tarafından iddia edilmeye başlandı. Kanada’nın önemli bilim adamlarından Waterloo Üniversitesi hocası Ken Coates, geçenlerde yaptığı açıklamayla bu iddialara bir yenisini ekledi. Coates, “Kuzey Buz Denizi’ne sahip olan önümüzdeki 100 yılın yeni Suudî Arabistan’ı olacaktır,” dedi.
Kutup ayılarının yaşam bölgesi olan ve son yıllarda “küresel ısınma” iddialarıyla sık sık gündeme gelen Kuzey Buz Denizi, bu siyasi gelişmelerle bundan böyle daha fazla kamuoyunu meşgûl edecek görünüyor.
ABD Jeolojik Araştırmalar Dairesi tarafından yapılan 10 yıl öncesine ait bir araştırmaya bakılırsa, Kuzey Buz Denizi’nde, henüz dünyanın elde edilmemiş petrol, doğal gaz kaynaklarının yüzde 22’si bulunmaktaydı. Jeoloji Araştırmalar Dairesi, yine dünyanın işlenmemiş her türden mineral, maden ve doğal kaynaklarının ortalama yüzde 37’sini bu bölgenin deniz altında ve karalarında saptamıştı.
Bu nedenle, Kuzey Buz Denizi’nde “Kuzey Geçişi” olarak adlandırılan yaklaşık 4 bin kilometrelik sınıra sahip Kanada, bölgede hem askerî, hem diplomatik, hem de ekonomik gücünü artırmaya çalışıyor.
Bu amaçla, geçtiğimiz hafta Kanada hükümeti bir dizi önlem aldı. Kanada Başbakanı Stephen Harper da geçtiğimiz günlerde bölgeye sıradışı ve beklenmeyen bir gezi yaptı. Başbakan Harper’a Kanada Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri’nden oluşan bir büyük askerî birlik eşlik etti. Öte yandan, Kanada askerlerinin bölgede bu yoğunlukta görülmesinin, yine bir kaç aydır Rusya Federasyonu’nun bölgede izin alınmamış uçuşlar yapmasına bağlandığı da öğrenildi.
Ancak, Rusya Federasyonu’nun Kanada Büyükelçisi Boris Burmistrov tarafından yapılan açıklamaya bakılrsa, Rus uçakları Kuzey Buz Denizi’nin Kanada’ya ait kıyılarında rastlantıyla bulunmuş olmalıydı. Ayrıca Büyükelçi Burmistrov bu uçuşları eğitim amaçlı olarak niteledi.
Kanada’nın bölgede ayrıca 36 binden fazla irili ufaklı adası bulunuyor. Adaların üzerinde yaşayan olmamakla birlikte, ilerde bölgeye sahip olacak bir devlet tarafından işletime açılacağı varsayımları yapılıyor. Bütün bu gelişmelerin bölgede süper güçler arasında bir askerî çatışma ihtimalinin varlığını gösterdiği de iddialar arasına girdi.
Öte yandan Kuzey Buz Denizi’nde Kanada’nın doğal müttefiki, kardeş ülke ve komşusu ABD arasında çekişmeler de sürüyor. Kanada’nın Alaska sınırı seviyesinde deniz kıta-sahanlığı üzerinde Amerika’yla süren anlaşmazlığı henüz giderilemedi.
Benzer biçimde, Kanada, Danimarka devletiyle Grönland toprağına yakın Hans adalarında sınır gerginliği yaşıyor ve bu anlamda iki ülke arasında diplomasi devam ediyor.
Kuzey Buz Denizi’nin önümüzdeki yıllarda çekişen tarafların arasında en büyük karta sahip Kanada’nın ağırlığını koyarak bir yeni “dünya devleti” olmak yolunda adım atacağı, siyaset bilimcileri tarafından iddia edilmeye başlandı. Kanada’nın önemli bilim adamlarından Waterloo Üniversitesi hocası Ken Coates, geçenlerde yaptığı açıklamayla bu iddialara bir yenisini ekledi. Coates, “Kuzey Buz Denizi’ne sahip olan önümüzdeki 100 yılın yeni Suudî Arabistan’ı olacaktır,” dedi.
Kutup ayılarının yaşam bölgesi olan ve son yıllarda “küresel ısınma” iddialarıyla sık sık gündeme gelen Kuzey Buz Denizi, bu siyasi gelişmelerle bundan böyle daha fazla kamuoyunu meşgûl edecek görünüyor.
