Bu kez beton değil kitaplar kazandı!

YUSUF YAVUZ / AÇIK GAZETE  – Çorum’daki Faik Tonguç Çocuk Kütüphanesi’nin yıkılarak TOKİ eliyle yerine 10 katlı apartman yapılması girişiminde kamuoyunun tepkisi belediyeye geri adım attırdı…
 
Birinci Dünya Savaşı kahramanlarından biri olan Faik Tonguç’un, 1964 yılında memleketi Çorum’da yaptırdığı adını taşıyan çocuk kütüphanesinin yıkılarak yerine 10 katlı apartmanlar yapılması girişimine gösterilen tepkiler belediyeye geri adım attırdı. Aralarında Gazeteci Soner Yalçın’ın da bulunduğu binlerce insanın yaşamında önemli yeri olan tarih çocuk kütüphanesinin yıkılarak TOKİ eliyle yerine apartman ve işyeri yapılacağını öğrenen Tonguç’un torunu olan Yazar Şafak Okdemir, geçtiğimiz yıl Çorum Belediyesi’ne başvurarak imar planının revize edilmesini talep etmişti. Türkiye’nin ilk çocuk kütüphanelerinden birinin yıkılması kararına kamuoyundan ve edebiyat camiasından da tepki gelmişti. Bu tepkilerin ardından kütüphanenin bulunduğu alanda imar planını değiştiren Çorum Belediyesi, 3 Mart tarihinde aldığı meclis kararıyla söz konusu parseli ‘Sosyal ve Kültürel Tesis Alanı’ olarak yeniden düzenledi. Böylece kamuoyunun haklı tepkisi Faik Tonguç Çocuk Kütüphanesinin yıkılarak yerine 10 katlı apartman yapılmasını engellemiş oldu.
 
BİNLERCE ÇOCUĞUN YAŞAMINI DEĞİŞTİREN SAVAŞ KAHRAMANI
Birinci Dünya Savaşı’nın kahramanlarından biri olan Faik Tonguç, Doğu Cephesinde savaşırken Ruslara esir düştü. 1917’deki Bolşevik Devriminin ardından ortaya çıkan barış umutlarının ardından Rusya’daki esir kampından kaçmayı başaran Tonguç, yeni kurulan Cumhuriyet’in başkenti Ankara’ya yerleşti. Mülkiye çıkışlıydı, Fransa ve İngiltere’de dil eğitimi aldığı sırada ükesinde savaş patlak verince eğitimini bırakıp savaşa katılmıştı. Savaşın ardından kaymakamlık yapma hakkı olmasına rağmen mütevazı bir evde ve ticaret yaparak yaşamını sürdürmeyi tercih eden Tonguç, gerçek bir kitap kurduydu. 1964’te memleketi Çorum’un yoksul mahallerinden birinde bir çocuk kütüphanesi yaptırdı ve kitaplarını bu kütüphaneye bağışladı. Çöplü Mahallesi’ndeki mütevazı kütüphane, binlerce çocuğun yaşamını değiştirdi.O çocuklardan biri de Gazeteci-Yazar Soner Yalçın’dı.
TONGUÇ’UN KÜTÜPHANESİNİ YIKIP APARTMAN YAPMAK İSTEDİLER
Ancak Çorum Belediyesi, Tonçuç’un ülkesinni çocukları kitapsız kalmasın diye yaptırıp devletine emanet ettiği kütüphanenin kentsel dönüşüm kapsamında yıkılarak yerine 9-10 katlı apartmanların yapılması için harekete geçti. Gelişmeyi öğrenen Faik Tonguç’un torunları Çorum Belediyesi’nden yazılı bilgi talebinde bulundu. Çorum Belediyesi ise Faik Tonguç’un torunu olan yazar Şafak Okdemir’e gönderdiği 8 Kasım 2017 tarihli resmi yazıda, çocuk kütüphanesinin bulunduğu Çöplü Mahallesi’ndeki 4477 ada, 8 nolu parselin yürürlükte bulunan imar planında konut altı ticaret alanında kaldığını bildirdi.
SONER YALÇIN: ‘KOCA MAHALLEDE YALNIZDIM’
Bunun üzerine Faik Tonguç’un torunları konuyu kamuoyunun gündemine taşıdı. Konuyla ilgili haberlerimizin ardından edebiyat camiasından da kütüphanenin yıkılması kararıne sert tepkiler geldi. Tepki gösteren isimlerden biri olan Gazeteci Soner Yalçın, Faik Tonguç Çocuk Kütüphanesi’nin yaşamındaki yerini Sözcü Gazetesi’ndeki köşesinde (11. Ocak 2018) şu sözlerle anlatmıştı: “Koca mahallede yalnız­dım. Oyun oynadığım arkadaşla­rımın tamamı ilkokula baş­lamıştı. Okula gitmek isti­yordum. Yaşım tutmuyordu. Sürekli ağlıyordum. Bir iki gün okula götür­düler beni; ‘hevesini alır, bırakır’ diye. Öyle olmadı; devam etmek istedim. Okul müdürü ‘böyle olmaz’ diye karşı çıktı. Ağlama seanslarına tekrar başladım! Rahmetli annem çareyi buldu: Faik Tonguç Çocuk Kü­tüphanesi! Tek katlı bahçe içindeki çocuk kütüphanesi evimizin 500 metre ilerisindeydi. İlk günler annem bırakıp- alıyordu. Yolda aynı sözü tekrarlardı; ‘kütüphanede konuşulmaz.’
 
‘BU KADAR MI ÇÜRÜDÜK BİZ?’
Zamanla kütüphane yolunu öğrendim, tek başıma gidip gelmeye başladım… Benim gibi binlerce çocuğun yolu Faik Tonguç Çocuk Kütüphanesi’nden geçti. Şimdi… Öğrendim ki: Çorum Belediyesi, TOKİ işbirliğiyle çocuk kütüpha­nesini yıkıp dokuz katlı bina yapacak! Bir çocuk kütüphanesini yıkıp dokuz katlı bina yapmak ne demek? Kentsel dönüşüm demek kültürel tarihi yok etmek midir? O çocuk kütüphanesin­de şehir tarihi var. İnsan tarihini yok eder mi? Ayrıca… Savaş kahramanı Faik Tonguç’un anısına hiç mi saygınız kalmadı? O asil in­san, ticarette kazandıkla­rıyla kendine dokuz katlı bina yapamaz mıydı? Yapmadı işte! Çocuk kütüphanesi yapıp devletine bıraktı… O devlet ise, çocuk kü­tüphanesini yıkıp giriş katı ticarethane olacak bina yapmak istiyor! Bu kadar mı çürüdük biz?”
 
TEPKİLER BELEDİYEYE GERİ ADIM ATTIRDI, KÜTÜPHANE KURTULDU
Kamuoyunda oluşan tepkilerin ardından Faik Tonguç’un ailesi Çorum Belediyesi’ne başvurarak kütüphanenin bulunduğu parselde imar revizyonu yapılmasını talep etti. Çorum Belediyesi, 3 Mart tarihinde aldığı meclis kararıyla söz konusu parseli ‘Sosyal ve Kültürel Tesis Alanı’ olarak yeniden düzenledi. Böylece kamuoyunun haklı tepkisi Faik Tonguç Çocuk Kütüphanesinin yıkılarak yerine 10 katlı apartman yapılmasını engellemiş oldu.
TONGUÇ’UN TORUNU ŞAFAK OKDEMİR: ‘HASRET KALDIĞIMIZ DEĞİŞİM’
Belediyenin kararının ardından çocuk kütüphanesinin kentsel dönüşüme kurban edilmekten kurtulmuş olmasıyla ilgili bir açıklama yapan Faik Tonguç’un torunu Yazar Şafak Okdemir, bu konuda zorlu bir süreç yaşandığına dikkat çekerek, “Ülkemizin bu en eski çocuk kütüphanelerinden birinin yerine apartmanlar yapılmasını öngören planlar basında yer aldığında ise, süreç bambaşka bir akışa döndü. Bu, bina olarak küçük ama anlam olarak çok değerli kütüphanenin yaşatılması için oluşan destek ve işbirliği, son yıllarda görmeye hasret kaldığımız değişimlere yol açtı. Ülkemizin önde gelen çocuk yazarlarından Fatih Erdoğan’ın başlattığı imza kampanyasına çok kısa bir zamanda binlerce kişi destek verirken; Çorum’da eğitimciler, yerel basın ve bazı siyasi çevreler, yanlıştan dönülmesi çağrısı yaptılar. Türkiye’nin sevilen çocuk yazarları ve yayıncıları yazılı olarak duygularını paylaştılar” diye konuştu.
GÖZLEYEREK ÖĞRENDİĞİMİZ ACI GERÇEK: ‘DÖNÜŞÜMDEN DÖNÜLMEZ’
Başta Türk Kütüphanecileri Derneği olmak üzere, Çocuk ve Gençlik Yayıncıları Derneği  (ÇGYDve Çorum Eğitim-Sen gibi sivil toplum örgütlerinin bu küçük kütüphanenin arkasında kararlı bir duruş gösterdiklerinin altını çizen Okdemir, şunları dile getirdi: “Kentsel dönüşümle tanıştığımız günden beri, tüm yurttaşlar olarak deneyimleyerek, gözleyerek öğrendiğimiz acı bir gerçek var; dönüşümden dönülmez! Yıllar önceki kütüphane alanı tahsisi iptal edilmiş, dönüşüm planları belediye meclisinde onaylanmış, askıya çıkmış ve artık uygulama aşamasındaki planın, bir kader gibi yaşanacağı, Faik Tonguç’un torunlarının da hiçbir yasal hakkının olmadığı katı gerçeği ile karşı karşıya idik. O yüzden, Çorum’un önceki belediye başkanı Muzaffer Külcü’nün bir basın toplantısında söylediği sözlere önce kimse pek inanamadı: ‘Faik Tonguç Çocuk Kütüphanesi yıkılmayacaktı.’
 
‘YOK EDİCİ PROJELER İNSAN ELİNDEN ÇIKMA, DÖNMEK HER ZAMAN MÜMKÜN’
Sonrası dediğimiz gibi, görmeye pek alışık olmadığımız şekilde gelişti. Dönüşüm planlarında, kütüphaneyi olduğu gibi koruma ve bulunduğu alanı sosyal-kültürel alan olarak değerlendirme şeklinde bir ‘dönüşüm’ yapıldı ve belediye meclisinde oy birliğiyle kabul edildi. Bizler, Faik Tonguç’un torunları, çocuk yazar ve çizerleri, yayıncılar, eğitimciler, kütüphaneciler ve kentlerini ve parklarını, sokaklarını seven, sahip olunan kimlik ve geçmişe değer veren yurttaşlar, artık daha umutluyuz. Bir kez başarılan, yeniden olabilir diye inanıyoruz. Kamuoyu vicdanını yaralayan tepeden inme, yıkıcı, yok edici tüm projeler, eninde sonunda insan elinden çıkmadır. Takdir-i ilahi‘ değildir. Yanlıştan dönmek her zaman mümkündür.
 
‘BU TAVRIN ÖRNEK OLMASINI DİLİYORUZ’
Kentlerin, yaşanan mekanların daha iyiye dönüşmesi ortak akılla ve vicdanla olabilir diye düşünüyoruz. Bir küçük kütüphane için çıkartılan büyük sesi duymak, kamuoyuyla işbirliği yapmak, doğru sonuca vardırmıştır. Çorum Belediyesi yöneticilerinin gösterdikleri duyarlılık, gelecek için de umut olmuştur. Ülkemizin güzel kentlerinde kültürel ve tarihi dokusunda geri dönülmez yaralar açan dönüşüm projelerinin uygulayıcıları için, Çorum Belediyesinin gösterdiği tavrın örnek olmasını diliyoruz. Siyasi ve rantsal çıkarların ve çatışmaların üstünde bir üst akıl ve vicdanla, mecliste oybirliği sağlamaları, küçük bir kütüphane için attıkları dev bir adımdır. Bu güzel kentin, üzerinde oturduğu kadim kültürün ve tarihin kanıtıdır.
 
 
Önceki haberGöl tozu
Sonraki haber‘Dünyanın nazar boncuğu’ Meke Gölü kurudu
Yusuf Yavuz
YUSUF YAVUZ (GAZETECİ-YAZAR) Isparta, Sütçüler'de doğdu. 1990’da edebiyatla ilgilenmeye başladı. Deneme ve inceleme tarzındaki ilk yazıları 1996 yılında 'Atatürkçü Ses' Dergisi’nde yayımlandı. Aynı yıl yerel ölçekte yayın yapan kanallarda 'Dönence' başlıklı radyo ve televizyon programları hazırlayıp sundu. 1999 yılında Antalya'da kurulan Müdafaa-i Hukuk Dergisi’nde yazmaya başladı. 2001’de Gazete Müdafaa-i Hukuk’ta Muhabir-Temsilci olarak görev aldı. Daha sonra adı 'Yeniden Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk' olan dergiyle bağını temsilci-yazar olarak sürdürdü. 2001-2007 yılları arasında Kaş Kitap Şenliğini organize ederek başta çocuklar ve gençler olmak üzere yöre insanının kültür, sanat ve edebiyat çevreleriyle buluşmasını sağladı. 2005 yılında Muğla ve Antalya arasındaki sahil bandında yaşanan yabancılara toprak satışına ilişkin yaptığı araştırmalar önemli etkiler yarattı. Deneme, inceleme, röportaj, düz yazı, haber ve yorumları; Cumhuriyet Akdeniz, Odatv, Yeni Harman, Edebiyat ve Eleştiri, Yolculuk, Evrensel, Atlas, Magma, Aydınlık, Birgün, Açık Gazete gibi dergi ve gazetelerde yayımlandı. Antalya merkezli VTV Televizyonunda, Pelin Gel Ağan'la birlikte 'İki Ağaç İçin' adıyla 16 bölümden oluşan bir program hazırlayıp ve sundu. Kanal V Televizyonunda, Biyomühendis Çağlar İnce ile birlikte, Yörük kültürünü ve tarihsel köklerini ele alan 'Islak Çarıklar' adlı belgesel haber programı hazırlayıp sundu. Araştırma yazılarından bazıları, 'Yer Bize Çimen Verdi' ve 'Darağacına Takılan Düşler' adıyla belgesel filmlere de konu olan Yavuz, şu sıralar 'Islak Çarıklar' adlı bir belgesel haber programı için çalışmalarını sürdürüyor. Ağırlıklı olarak arkeoloji, çevre, kentsel dönüşüm ve tarım konularını ele alan çalışmalar yapmayı yazılı ve görsel medyada sürdüren Yavuz, yıkım politikalarıyla tarımdan hayvancılığa, kültürden mimariye kırsal yaşamın dönüşümünü ele alan araştırma yazılarıyla tanınıyor. Ziraat Mühendisleri Odası Basın Ödülü, Çağdaş Gazeteciler Derneği Belgesel ödülü, Türkiye Ziraatçılar Derneği Tarım ödülü, Kubaba Derneği kültür hizmeti ödülü'nün yanı sıra Türkiye Ormancılar Derneği gibi çeşitli meslek odası, kurum ve kuruluşlar tarafından ödüle layık görülen Gazeteci Yusuf Yavuz, Likya'dan Teke yöresine uzanan coğrafyadaki su kültürüne ilişkin uluslararası bir sanat projesinin de danışmanlığını ve metin yazarlığını üstleniyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here