Buğdayda gümrük vergisi indirimi krizi!

Buğdayda gümrük vergisi indirimi krizi!

0
PAYLAŞ
YUSUF YAVUZ / AÇIK GAZETE – Hasat zamanı alınan gümrük vergisi indirimi kararıyla hububatta alım satım durdu, piyasa kilitlendi. Tarım Bakanı Çelik ise “Üretici mağdur olursa vergi oranlarını yükseltiriz. Bu bizim elimizde” dedi.
 
Buğday, arpa ve mısır gibi yaşamsal önemdeki tarım ürünleriyle kırmızı et ve canlı hayvan ithalatında gümrük vergilerinin büyük oranda düşürülmesi üreticiyi vurdu. Enflasyonu düşürme bahanesiyle hasat döneminde alınan gümrük vergisi indirimi kararı yüzünden buğday ve arpa alım satımlarının durduğunu açıklayan TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, “Gümrük vergisinin düşürülmesinin psikolojik etkisiyle çiftçi-tüccar-sanayici zinciri koptu, hububat piyasası bozuldu. Sanayici düşük gümrükle buğday ithal edeceğim diye tüccardan mal almıyor, tüccar mal elinde kalacağını düşündüğü için çiftçiden buğday almıyor. Bu şartlarda TMO acil olarak, hiç beklemeden devreye girmeli, makul bir müdahale alım fiyatı açıklamalı, piyasada istikrarı sağlamalıdır. TMO, piyasaya geç girerek, çiftçimize ölümü gösterip, sıtmaya razı etmemelidir” diye konuştu.
 
HASAT ZAMANI BUĞDAY VE ETTE GÜMRÜK VERGİSİ İNDİRİMİ ŞOKU
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı ve 27 Haziran’da Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ‘İthalat Rejimi Kararına Ek Karar’, hasat döneminde buğday üreticisini vurdu. Söz konusu karar ile canlı hayvan, kırmızı et ve hububatta gümrük vergileri düşürüldü. Buna göre buğdayda yüzde 130 olan gümrük vergisi yüzde 45’e, arpada yüzde 130 olan gümrük vergisi yüzde 35’, mısırda yüzde 130 olan gümrük vergisi ise yüzde 25’e düşürüldü. Son yıllarda giderek artan canlı hayvan ithalatındaki tartışmalar sürerken söz konusu düzenleme yerli hayvan üreticilerini bir kez daha vurdu. Canlı büyükbaş hayvanlarda daha önce yüzde 135 olan gümrük vergisi oranı yeni düzenlemeyle yüzde 26’ya, kırmızı ette ise 100-225 arasında değişen gümrük vergisi oranları ise yüzde 40’a düşürüldü.
ÜRETİCİ BİRLİKLERİ KARARA TEPKİLİ: ‘ALIM SATIM DURDU’
Üretici birliklerinin tepkisini çeken düzenlemeyle ilgili bir açıklama yapan Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, gümrük vergisinin düşürülmesinin psikolojik etkisiyle, çiftçi-tüccar-sanayici zincirinin koparak hububat piyasasının bozulduğunu belirterek, “sanayici düşük gümrükle buğday ithal edeceğim diye tüccardan mal almıyor, tüccar mal elinde kalacağını düşündüğü için çiftçiden buğday almıyor. Dışarıdan giren buğday olmamasına rağmen, söylemi bile yetti; bazı bölgelerde alım satım durdu” dedi.
BAYRAKTAR: ‘ÇİFTÇİYE ÖLÜMÜ GÖSTERİP SITMAYA RAZI ETMESİNLER’
Bu şartlarda Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) acil olarak devreye girmesi ve makul bir müdahale alım fiyatı açıklaması gerektiğini dile getiren Bayraktar, bunun piyasada istikrarın sağlaması için zorunlu olduğuna dikkati çekti. “TMO, piyasaya geç girerek, çiftçimize ölümü gösterip, sıtmaya razı etmemelidir” diye konuşan Bayraktar, Ofis’in, çiftçinin dostu olduğunu göstermesi, alın terinin karşılığını verecek bir fiyattan alım yapması gerektiğini vurguladı. Şemsi Bayraktar, buğday ve arpa ekili alanların üçte ikisini oluşturduğunu, bunlarda yaşanacak bir olumsuzluğun Türk tarımını etkileyeceğini, acilen tedbir alınması gerektiğini söyledi.
‘TÜCCAR 1100 TL’DEN ALDIĞI BUĞDAYI 1000 TL’YE SATAMIYOR’
Bazı tüccarların kendilerini arayarak, tonunu 1050-1100 liradan satın aldığı buğdayı fabrikaya 1000 liraya satamadığını belirterek ne yapacaklarını sorduklarına işaret eden TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, gümrük vergisi indiriminin Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından 2-3 gün içinde buğday ve arpa piyasasının işlemez hale geldiğini belirterek şunları dile getirdi:
‘BUĞDAY VE ARPADA BAZI YÖRELERDE PİYASA DURDU’
Buğday ve arpada bazı bölgelerde piyasa durdu. Söylem dahi yetti. O kadar zamansız bir söylem oldu ki; üretici de tüccar da tedirgin bir şekilde bekliyor. Tüccar mal almıyor, elindeki malı fabrikalara satamıyor. TMO, acil olarak, hiç beklemeden devreye girmesi, makul bir müdahale alım fiyatı açıklaması, piyasada istikrarı sağlamalıdır. Piyasanın sağlıklı bir şekilde işlemesi için geç kalmamalı, müdahale alım fiyatlarını açıklayarak piyasaya etkin olarak yer almalıdır. Hasat devam ederken, hiç ihtiyaç yokken hiç zamanı değilken böyle bir karar alınması piyasayı olağanüstü bozdu. söylüyorlar. Görünen o ki karar alınırken psikolojik etki atlanmış. Kararda ekonominin en önemli unsurlarından psikolojik etkinin ıskalanması bu sonucu doğurdu.”
TÜRKİYE’NİN EKİLİ ALANLARININ YARISINDA BUĞDAY VAR
Türkiye’deki 23,8 milyon hektarlık tarım alanının 4,1 milyon hektarının nadasa bırakıldığını dile getiren Bayraktar, ekilen alanların ise 15,6 milyon hektarı bulduğuna işaret ederek, bunun 7,7 milyon hektarında buğday, 2,7 milyon hektarında ise arpa ekildiğini belirtti. Buğday ve arpa ekilen alanların toplamının 10,4 milyon hektarı bulduğunu kaydeden Bayraktar, “Bu demektir ki ülkemizde ekili alanların üçte ikisinden fazlasına buğday ve arpa ekiliyor. Buğday ve arpa ekilen alanların büyüklüğü Hollanda’nın 3 katına yaklaşırken, İsrail’in 5 katını, İngiltere’nin yüzde 80’ini buluyor. İsrail’in tüm topraklarının alanı 2,06 milyon, Hollanda’nınki 3,7 milyon, Birleşik Krallığın İngiltere bölümü 13 milyon hektar” bilgisini verdi.
BU YIL ÜRETİMDE ARTIŞ BEKLENİYORDU
Türkiye’nin 2016 yılında 20,6 milyon ton buğday, 6,7 milyon ton da arpa ürettiğini kaydeden Bayraktar, bu yıl buğday üretiminde yüzde 5,8, arpa üretiminde ise yüzde 11,9 artış beklendiğine işaret ederek, “Üretimin, 2017’de buğdayda 21,8 milyon tona, arpada 7,5 milyon tona çıkacağı tahmin ediliyor. Herkesin bunları göz önünde bulundurarak hareket etmesinde büyük fayda vardır” diye konuştu.
GÜBRENİN TONU ABD’DE 1100, AB’DE 1270, TÜRKİYE’DE İSE 1665 LİRA
Girdi fiyatları yüksek, verim düşükken gümrük vergilerinin indirilmesinin çiftçinin rekabet olanağını tamamen ortadan kaldırdığına dikkati çeken Bayraktar, şunları söyledi: “Maliyetlerimiz yüksek verim rakamlarımız düşük. Çiftçimizi buğday ve arpada koruyacak tek unsur vardı gümrükler onlar da yüzde 130’lardan buğdayda yüzde 45’e, arpada yüzde 35’e çekildi. Bu maliyetlerle, bu verimle, bu gümrüklerle buğday ve arpa üreticimiz ayakta kalamaz. Buğdayda biz dekar başına 270 kilogram verim alırken, Fransa 735, Almanya 862 kilogram verime ulaşmış durumda. ABD’de litresi 2 lira 38 kuruş, Rusya’da 2 lira 22 kuruş olan mazotun Türkiye fiyatı 4 lira 37 kuruşu buluyor. ABD’de toptan fiyatlarla DAP gübresinin tonu 1100 lira, Avrupa’da 1270 lirayken, Türkiye’de 1665 liraya çıkıyor. Maliyetler ve verimdeki fark yüzde 35-45 değil ki bu gümrükler çiftçimizi korumaya yeterli olsun. Kesinlikle karardan vazgeçilmelidir.
‘BAKANLIK İTHALATI ÖNLEMELİ’
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığımız da ithalat kontrol belgesi vermeyerek ithalatı önlemelidir. Gümrük vergisinin düşürülmesinin psikolojik etkisiyle çiftçi-tüccar-sanayici zinciri koptu, hububat piyasası bozuldu. Sanayici düşük gümrükle buğday ithal edeceğim diye tüccardan mal almıyor, tüccar mal elinde kalacağını düşündüğü için çiftçiden buğday almıyor. Bu şartlarda TMO acil olarak, hiç beklemeden devreye girmeli piyasada istikrarı sağlamalıdır.”
ET VE HAYVAN İTHALATI: ‘ÜLKEMİZ ZARAR GÖRMEDEN VAZGEÇİLMELİ’
Canlı hayvan ve et ithalatındaki gümrük vergisi indirimlerine de değinen Bayraktar, bunun üreticiyi doğrudan olumsuz etkileyeceğini ancak perakende fiyatlarından beklenenin aksine çok büyük bir değişikliğe yol açmayacağını savunarak şunları söyledi: “Karkasta kaliteye göre fiyatlar arasındaki fark, kilogram başına 1 avroya kadar değişmektedir. Özel sektör ister istemez kaliteye önem vermeyecek, eti daha ucuza mal etmeye çalışacaktır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığımızın, hem ette hem kasaplık hayvanda hem de buğday, arpa ve mısırda ithalat kontrol belgesi vermemesi, yerli üretimi desteklemesi gerekir. Et pahalı ama üretici karı diplerde. Üretici, 26 lira 80 kuruşa mal ettiği karkası ortalama 28 lira 23 kuruştan satabilmektedir. Ekonomi Bakanlığı’nın ağırlıklı yönlendirmesiyle alındığını düşündüğümüz bu karardan, üreticimiz ve ülkemiz zarar görmeden acilen vazgeçilmelidir.”
‘RUSYA’DA 2,22 TL OLAN MAZOT TÜRKİYE’DE 4,37 TL’
Girdi fiyatlarının tarımda gelişmiş çoğu ülkeden yüksek seyrettiğini, ABD’de litresi 2 lira 38 kuruş, Rusya’da 2 lira 22 kuruş olan mazotun Türkiye fiyatının 4 lira 37 kuruşu bulduğunu belirten Bayraktar, şöyle konuştu: “Bizim, bunların dışında, Avrupa’ya göre çok daha fazla sulama maliyetimiz var. Elektrik ve yem fiyatları rekabet ettiğimiz ülkelerden daha yüksek. Tarım alanlarımız çok parçalı olduğu için kültürel işlemler daha da maliyetli. Hayvancılıkta en ucuz yem kaynağı meraları çok iyi kullanamıyoruz. Bütün bunlar maliyetlerimizi artırıyor. Bununla birlikte verim rakamlarımız da yetersiz. Ülkemizde dekar başına 270 kilogram buğday alınırken, bu rakam, Litvanya’da 456, Meksika’da 519, Fransa’da 735, Almanya’da 862,  Belçika’da 941 kilogramı buluyor. Sığırda karkas verimi Türkiye’de 237,6 kilogramken, İngiltere’de 328,6, ABD’de 371,2 kilograma ulaşmaktadır.
TARIM BAKANI ÇELİK: ‘KARAR, PİYASAYI REGÜLE ETMEK İÇİN ALINDI’
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Faruk Çelik ise üretici birlikleri ve kamuoyundan gelen tepkilerin ardından gümrük vergilerinin indirilmesiyle ilgili bir açıklama yaptı. EXPO 2016 Antalya’nın son Yönetim Kurulu Toplantısı’nın ardından bir basın toplantısı düzenleyen Bakan Çelik, konuyla ilgili olarak şunları söyledi: “Hiç kimse herhangi bir endişe duymasın, özellikle kırmızı ette üreticilerimizin maliyetlerini biliyoruz. Üreticileri zora sokacak, yaptıkları bu meslekten uzaklaştıracak herhangi bir uygulamaya müsaade etmeyeceğiz. Spekülatif hareketlere karşı bu vergi oranları indirilerek ihtiyaç duyulduğunda yine Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının izni çerçevesinde bu ithalatı gerçekleştirip piyasayı regüle etmeye dönük yaklaşımlardır.”
 
‘GEÇEN YIL 500 BİN HAYVANA İHTİYAÇ DUYULDU’
Damızlık hayvan yetiştiricilerinin ve damızlık hayvan sayısının artmasını istediklerini ve bu yönde teşvikler sunduklarını dile getiren Bakan Çelik, Türkiye’deki et tüketiminin artmaya devam ettiğini belirterek geçen yıl itibarıyla 500 bin baş hayvana ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
‘ÜRETİCİ MAĞDUR OLURSA BİZ DE VERGİLERİ YÜKSELTİRİZ’
Üreticinin kârını zedeleyecek hiçbir işin, hiçbir ithalatın içinde olunmayacağını savunan Bakan Çelik, “Diyelim ki hububatta ve kırmızı ette bu vergi oranları ve maliyetler arasında üreticimizi mağdur edecek bir durum söz konusu oldu, o zaman elimizde, biz oturup hemen vergi oranlarını yükseltiriz. Spekülatif aktörler var. Şu anda büyük marketlerde 33 lira kıyma, 36 lira kuşbaşı şeklinde satışlar devam ediyor ama başka birisi de 45-50 liraya kıymayı satabiliyor. ‘Neye göre satıyorsunuz’ diye sorduğunuzda, bunun cevabı yok. Onun için bu olumsuzlukların ortadan kalkması ve vatandaşın bu önemli gıdaya ulaşabilmesi noktasında her türlü enstrümanı kullanmamız gerekiyor” diye konuştu.

BİR CEVAP BIRAK