ENDONEZYA… Dengeyi bulmak Bali’de kolay!

ENDONEZYA… Dengeyi bulmak Bali’de kolay!

0
PAYLAŞ

Bali’yi bilenler bilir bilmeyenler de 2010 yapımı başrolü Julia Roberts’ın oynadığı Elizabeth

Gilbert’ in  Eat-Pray-Love romanından uyarlanan Ye-Dua Et -Sev adlı romantik komediyle mutlaka tanımıştır.

Bali kendi güzelliğiyle öyle bir isim yapmış ki Endonezya’ya ait bir ada olduğu bile  fazla bilinmez. İşin aslı çok da Endonezyalı görünmez, nevi şahsına münhasır bir yerdir..

Filmin adının özetlediği gibi yiyip, dua edip, gezilir, sevilir bu gizemli adada!

Sevecendir, romantiktir; balayı çiftlerini çeker. Son yıllarda uzaklığına karşın Türkler arasında bile bir hayli popüler oldu. Bazı çiftler Jakarta Türk Büyükelçiliğine uğrayıp nikah kıydırıp sonra soluğu balayı için Bali’de alıyor. Galiba iki yıl oldu,  bizzat katıldığım bir nikâhta Yalan Dünya dizisinden Gupse Özay’ın da olduğu kalabalık bir arkadaş grubu da vardı. Yeni evli, genç çifti yalnız bırakmayan grup onlarla beraber Bali’ye tatile gitti. Türkiye’deki dünürler ise  skyp’a bağlantısıyla  törenden mahrum kalmamıştı!

Endonezya’da misyonerlerin hedefine ulaşamadığı tek yer Bali’dir der, adada üç yıl yaşayıp  Bali  kitabını yazan Meksikalı Antropolog Covarrubıas. Daha 60 yıl öncesine kadar gelenek olduğundan adaya gelen her yabancının kafasını avlamalarına karşın Papua’yı, Sumatra adasında Batakları bile Hristiyanlaştırmış misyonerlerin ne kadar kararlı olduğu göz önüne alınırsa Bali’nin direnci takdire şayan olsa gerek…Çoğunluk hala Hindu’dur.

Hinduizme sıkı sıkıya bağlı olan Balililer için din her şeyden öte bir yaşam biçimidir. Onlara göre hayatın temeli dengedir.  İyi ve kötü her şeyde  her yerdedir, herhangi bir nedenle bu denge bozulursa işler karışır kötüye gider! O yüzden ne yapıp edip denge sağlanmalıdır, şeytan öldürülemediği için kontrol altına alınır. Bunun için beyaz-kara her büyü her şey caiz görülür.

Her daim tütsü kokan adanın dört bir yanına dağılmış görkemli, ihtişamlı tapınaklarda dua edip, adak sunanlar günü renklendirir. Köylerde toplu törenler için işlevi ayrı olan üç ayrı tapınak yetmez herkesin kendi avlusunda küçük bir tapınağı vardır.

Kendilerine özgü bir takvimi, hayatın durduğu sessiz günü Nyepi, daha bir çok özel, şanslı günleri ve bu günlerde yapılan bir törene illaki denk gelinir gezerken.

Taşkınlık törpülenir

Bunlar içinde kulağa işkence gibi gelen bir gelenek var ki ergenlikte yapılır. Mepandes geleneğine göre kızlar ay hali başlayıp, erkekler16 yaşına basınca Hindu bir rahip tarafından, uyuşturmadan, gencin el ve ayakları tutularak öndeki 6 diş törpülenir! Bir hayli can yakan işlemden sonra sıcak soğuk hassasiyeti olur, sızlarmış dişler… Gelenek bu ya kimse de gerekliliğini sorgulamazmış, hala!  

İnanışa göre insanda var olan kızgınlık, açgözlülük, şehvet, kıskançlık, aptallık, sarhoşluk gibi  6 kötü niteliğin böylece törpülenerek  kontrol altına alındığına, çocukların korunduğuna  inanılırmış..

Bunu öğrenince gayri ihtiyari her Bali’nin dişine bakar oldum. Bali’ye ilk yerleşen hala çok  geleneksel Bali Aga köyünü gezdiren rehber Wayan’ın törpülenmiş dişlerinin hikayesini böylece öğrendim.

Herkese aynı isim

Bali’ de keşfedilecekler kolay bitmez! Farkettim ki Bali’de kiminle tanışşam  ismi ya Wayan ya da Made! Bizde ki Ayşe, Ali gibi yaygın  olmalı deyip üstünde durmadım önce. Öyle değilmiş meğer!

Bali’de herkesin özel bir adı olsa da onlar bir kenarda durur, aile dışında kimse bilmezmiş!

Çocuklara doğum sırasına göre isim hep aynı isimler konulurmuş!.  Ailenin ilk çocuğu Wayan  ikinci Made  üçüncü Nyoman ve dördüncü Ktut. Ne kadar kolay! Bu gelenek de her Balili için geçerli.  

Bali’de temel yemek, kutsal yiyecek pirinç bizde ekmek olduğu gibi. İki kaşın ortasına yapıştırılan bir pirinç tanesi saygı işareti. En kutsal tanrı pirinç tanrısı Siri, ona adaklar ve törenlerin arkası kesilmez. Pirinç üretiminde Bali yılda birkaç kez yapılan hasatla ülkenin en iyisi.

Denizden ne çıkarsa yerim diyenler  için ise  bol çeşit ve makul fiyatlarıyla cennet denebilir. Plajda güneşin batışını izleyerek deniz ürünlerini yemek klasikleşmiş bir turist olmazsa olmazı!

Bol çeşitleriyle Bali masajı ise başka ülkelere kıyasla sudan ucuz!

Arada bir uyuşturucu kaçakçıları ile anılsa da gizemli bu adada dengeyi korumak için çırpınan  insanlar sevgi doludur, misafirperverdir. Belki bu yüzden Bali’yi mekan edinen bir çok yabancı, sanatçı, ressam, fotoğrafçı, yazar vardır. Bali bu yabancılardan birisinin girişimiyle başlatılan ve  ülkedeki en büyük edebiyat olayı olan Ubud Okur ve Yazarlar Festivaline  de on yıldır evsahipliği yapıyor.

_______________

Gulseren Tozkoparan Jordan
Bali/Ocak 2017

 

BİR CEVAP BIRAK

five × 5 =