Sendika istatistikleri yayımlandı. Yeni sistem başlıyor…

Sendika istatistikleri yayımlandı. Yeni sistem başlıyor…

0
PAYLAŞ

12 Eylül 1980 sonrası çıkartılan, 2821 ve 2822 sayılı yasalara göre, sendikalar, kuruldukları işkolunda çalışan işçilerin, önce yüzde onunu örgütlemek zorundaydılar. Bu ilk barajdı. Barajı geçemeyen sendikalar, toplu iş sözleşmesi yapamıyordu. Toplu iş sözleşmesi yapabilmek içinde, ikinci barajı, işyerinde yüze elli örgütlenme barajını geçmek zorundaydılar.

Yüzde on barajını geçen sendikaların hangileri olduğunu, Bakanlığa yapılan bildirimlere göre, Bakanlık her yıl ocak ve temmuz aylarında, bu listeleri ilan ediyor ve bu listelerde yüzde on barajını geçen sendikalar, toplu iş sözleşmesi prosedürünü başlatma hakkını elde etmiş oluyordu. Güçlü sendikacılığı geliştirmek için getirilen sistem, güçsüz sendikacılığı getirmişti.

Çifte baraj diye adlandırılan bu sistem, özlellikle ILO tarafından eleştirilirken, sendikalarda bundan yakınmakla birlikte, nedense sistem değişikliğine de yönelinmiyordu. Az gittik, uz gittik, 30 yıl böyle sürdürdük.

Bakanlıkça en son istatistikler, 17 Temmuz 2009 da yayımlandı. Çıkartılan yasa ile, işverenlerin, Bakanlığa bu iş için yaptıkları bildirimler kaldırıldı ve SGK’na yapılan bildirimlerin esas alınacağı düzenlemesi getirildi. Ancak getirilen bu sistem, bir türlü işletilmedi. Önce yasalarla ertelendi, sonra da sistem, yasalara rağmen askıya alınarak 2012 kasımına kadar gelindi.

Yani, 2009 temmuzunda toplu iş sözleşmesi yapabilen sendikalarla, 2012 kasım başına kadar geldik. Yeni çıkarılan yasa ve değişikliği sonrası da, bir ara dönem uygulamasıyla, 2013 ocak sonuna ulaştık.

Peki, 2013 ocak sonunda ne oldu da, sistem çalışmaya yeniden başladı.

1. Öncelikle, 28 olan işkolu sayısı, 20’ye indirildi. İşkolu sayısını azaltılmasıyla, şimdi sendikalar bu yeni sisteme göre kendilerini uyumlaştıracaklar.
2. 20 işkolu’na hangi işlerin girdiği de, yasa çıktıkdan sonra, Bakanlık çıkardığı İşkolları Yönetmeliği ile işyelerinin, bu düzenleme soncu hangi işkolları içinde değerlendirilmesine ilşkin ayrıntıları da düzenlemiştir. Bu değişikliğe uygun uyum, uygulama ve belirlemeye itiraz ve yargı süreci de sürmektedir.
3. 6356 sayılı yasaya göre, yeni baraj sistemi oluşturularak, yüzde on barajı sınırı düşürülmüştür.
a. Baraj, yüzde 1 ve yüzde 3 olarak ve sendikaların konfederasyonlara bağlılıklarına göre yeniden konulmuştur.
b. Bu oranın kademeli olarak arttırılmasıda yasa da belirtilmiştir.
c. İşverenlerin SGK’na yaptıkları başvurulara ilişkin, işkollarındaki işçi sayılarının ilan edilmesi, yani uygulanmayan sistemin uygulanması kabul edilmiştir.
d. Bu verilere göre, Bakanlığın, yeni işkollarına göre, o işkollaında çalışan toplam işçilerin sayısı ve bu işçilerin hangi sendikalara üye olduklarının belirlenerek, her yıl ocak ve temmuz aylarında ilan edilmesi de yasal düzenlemde blirtilmiştir.
e. Bu yasal gereklilikde yerine getirilmiş ve yeni yasal düzenleme çerçevesinde, ilk istatistikler de, 25 Ocak 2013 günü Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Böylece, 6356 sayılı Yasa uygulaması başlamıştır.

Yeni getirilen düzenlemeyi, uygulama açısından daha açık, sadece durum tespiti yaparak özetlemeye çalışalım.

25. Ocak 2013 den itibaren sistem nasıl işlemeğe başlamıştır.
1. Resmi Gazete’de yayımlanan istatististiklerde yer alan,Türk-İş, Hak-İş ve DİSK’e bağlı olan sendikalar, bulundukları işkolunda, ilk baraj olarak, yüzde 1 örgütlenme sınırını aşmışlarsa, toplu iş sözleşmesi prosedürünü başlatabileceklerdir.
2. Bu konfederasyonlara bağlı olmayan bağımsız sendikaların, toplu iş sözleşmesi yapabilme prosedürünü başlatabilmeleri için ise, yüzde 3 örgütlenme barajını geçmeleri gerekmektedir.
3. Yüzde biri geçen, ancak yüzde üçe ulaşamayan, toplu iş sözleşmesi prosedürünü başlatamayan sndikalar, bu konumda, üç konfederasyondan birine üye oldukları takdirde, toplu iş sözleşmesi prosedürünü başlatabileceklerdir.
4. Bu ilk barajı geçen sendikalar, işyerlerinde de, yüzde elli örgütlenme barajını geçerlerse, toplu iş sözleşmesi yapabilmek için, Bakanlıktan yetki isteyebileceklerdir.
5. Bu yeni yasa ile ikinci baraj, işletmelerde ayrıcalık getirilerek, yüzde elli den, yüzde kırka indirilmiştir.
6. Grup toplu iş sözleşmeleri için, ayrı bir düzenleme yapılmamıştır. işyeri ve işletme yetkisi alanlar, grup sözleşmeleri çerçevesinde görüşmeleri sürdürebileceklerdir.
7. Bu süreçte, sendikalar ilk baraj ile ilgili yargıya itirazda bulunabilecklerdir. Ancak bu konuda bir değişiklik olmayacağı beklentisini şimdiden belirtebiliiz.
8. Bu liste, 2013 yılı temmuz ayında ayımlanacak olan, yeni istatistiklere kadar geçerli olacaktır.
9. Büyük oranda sistemde bir değişiklik olmadığını, barajın yüzde ondan yüzde bir ve üçe indirilmesininde, var olan yapıyı koruduğunu da belirtebiliriz.

Bu yazı çerçevesinde, ayrıntılı bir değerlendirme yapmayıp, sadece olguyu aktarmaya çalıştık.

Bu arada, yasanın yürürlüğe girmesinden iki ay sonra, istatistiklerinde yayımlanmasından bir hafta önce, kabul edlip yayımlanarak yürürlüğe giren, 6385 sayılı torba yasa içinde de yaplıan bir değişlklikle, yasanın uygulanmasına ilişkin, bazı sendikaların bazı işyerlerinde toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için kolaylaştırıcı, geriye yönelik düzenleme yapılmış olduğunu da belirtelim.

Sistem, bazı küçük aktörlerin sahneye katılımı ile yeniden bazı rotüşlerle, çalışmaya başlıyor. Ama sistemin bu provası, sahneye asıl konulması ise, temmuz 2013 istatistikleri ile olacaktır.

Bu sistem çalışırken, örnek bazı uygulamalardan ve değişikliğin yansımasına ilişkin konuları, ele alıp değerlendirmeye çalışacağız.

Bu gün yaptığımız, bir bilgi veme, durum saptaması çerçeçevesinde olmuştur. Ama en azından sistem yeniden eskisi gibi de olsa, çalışamaya başlamıştır. Bu bir gelişmemidir. Onun değerlendirlmesini bu gün burada, biz özellikle yapmayıp, ilgililere, araştırmacılara ve tarihe bırakmak istiyoruz.

Hoş geldi. AKP Hükümeti düzenlemesi, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Yasası.

Milas-Kıyıkışlacık. 5 Şubat 2013. ismail.bayer1@yahoo.com

BİR CEVAP BIRAK